Download het persbericht als pdf

Voorzichtig herstel van de horecabestedingen in 2011

Waakzaamheid geboden
Op 14 december 2010 heeft het CPB haar Nieuwsbrief gepubliceerd met de aangepaste ramingen voor 2010 en 2011. In deze Nieuwsbrief heeft het CPB een aantal kerngegevens gepubliceerd over de Nederlandse economie. De gepresenteerde cijfers zijn voor het jaar 2010 en 2011 ongewijzigd ten opzichte van de cijfers uit de MEV van 21 september jongstleden. Het CPB gaat uit van een stijging van het BBP in 2010 en 2011 van respectievelijk 1,75% en 1,5%. De particuliere consumptie zal in 2011 met 0,75% toenemen. In 2010 is de consumptie met 0,25% gestegen (door het CPB met 0,25%-punt naar beneden bijgesteld ten opzichte van de septemberraming). Het CPB is aanmerkelijk positiever over de werkgelegenheidsontwikkeling voor 2011 met een groei van 0,5%, een positieve bijstelling met 0,75%-punt.

Groei van de wereldhandel vertraagd
In 2010 komt de groei voornamelijk voor rekening van een groeiende export (12,75%)(onveranderd ten opzichte van de septemberraming) als gevolg van een aantrekkende wereldhandel. In 2011 zal de groei van de wereldhandel minder sterk zijn. De export zal in dat jaar met 6,25% toenemen (met 1,25%-punt naar beneden bijgesteld, vooral door een minder sterke toename van de wederuitvoer, maar ook door een minder sterke groei van de uitvoer van de binnenlands geproduceerde goederen). De groei van de Nederlandse economie zal in dat jaar met 1,5% iets vertragen, onveranderd ten opzichte van de septemberramingen. De neerwaartse bijstelling in 2011 hangt samen met de grote onzekerheid over het verdere herstel van de wereldeconomie. De groei van de wereldhandel is aan het vertragen. Europese landen zijn gestart met omvangrijke bezuinigingen op de overheidsfinanciën.

Werkgelegenheid
De ontwikkeling van de werkgelegenheid ondervindt nog sterk de gevolgen van de economische crisis. De werkgelegenheidsontwikkeling reageert vertraagd op de ontwikkeling van de productie. In 2010 is de werkgelegenheid in de marktsector¹ naar verwachting afgenomen met 2,25%. In 2011 zal de werkgelegenheid weer iets herstellen, met een lichte groei van 0,5%. Dit is voor 2011 een opwaartse bijstelling met 0,75%-punt ten opzichte van de septemberraming. De afname van de werkgelegenheid is minder heftig dan verwacht. Bedrijven zijn relatief terughoudend geweest met het ontslaan van vast personeel, vooral omdat in de afgelopen jaren veel moeite is gedaan om aan gekwalificeerd personeel te komen. Met een gematigde economische groei in 2011, zullen bedrijven weer meer personeel aantrekken.

¹ De marktsector bestaat uit de Nederlandse economie, exclusief de overheid, zorgsector, onroerend goed sector en de delfstofwinning.

Lonen
Het CPB gaat uit van een gemiddelde contractloonstijging in 2010 van 1% en in 2011 van 1,5%, onveranderd ten opzichte van de septemberraming. De inflatie komt in beide jaren uit op respectievelijk 1,25% en 1,5%, eveneens onveranderd. Hiermee loopt de contractloonstijging in de pas met de inflatie. De gemiddelde loonvoetontwikkeling in 2010 en 2011 zal uitkomen op respectievelijk 2% en 3,25%. Voor 2011 is dit 0,25%-punt hoger dan in september nog door het CPB werd geraamd. Hiermee is de loonvoetontwikkeling hoger dan de contractloonstijging. Dit wordt onder andere veroorzaakt door een stijging van de gemiddelde leeftijd van de beroepsbevolking en het opleidingsniveau. Ook het (beperkte) herstel van winstdelingen en vergoedingen voor overwerk, doet het contractloon toenemen. Ook stijgen de pensioenpremies, door onder meer een toename van de levensverwachting.

Vertrouwen consumenten en bedrijfsleven
De consumentenbestedingen zullen, na een daling van 2,5% in 2009, in 2010, met 0,25%, en in 2011, met 0,75%, licht toenemen. Voor 2010 is de groei met 0,25%-punt iets naar beneden bijgesteld. De werkgelegenheid zal in 2011 weer iets kunnen toenemen. Dit zal bijdragen aan de verbetering van het vertrouwen van consumenten. De koopkracht neemt in 2011 iets af door onder andere stijgende zorgkosten en een lage contractloonstijging. Onzekerheid over de ophanden zijnde omvangrijke bezuinigingen, zet consumenten sterker tot sparen aan. Het consumentenvertrouwen ligt in 2010 gemiddeld op een laagniveau. Sinds de zomermaanden neemt het vertrouwen toe. Het Nederlandse bedrijfsleven is in 2010 nog zeer kritisch geweest ten aanzien van de zakelijke uitgaven. Ook in 2011 zal het bedrijfsleven, ondanks het aantrekken van de Nederlandse economie, vooralsnog enige terughoudendheid tonen. De zakelijke bestedingen zullen licht aantrekken. De hotel- en restaurantsector zal dan ook beperkt kunnen profiteren van het voorzichtige economisch herstel.

Gecorrigeerd voor de vaste lasten, zijn de consumentenbestedingen in 2010 stabiel. Keuzes die consumenten maken, zijn aan verandering onderhevig. Zo is de autoverkoop toegenomen, maar kiest de consument hierbij voor kleinere en zuiniger auto's (door onder andere vrijstelling wegenbelasting en geen bpm). In de detailhandel zijn de bestedingen in 2010 gedaald, maar zijn de bestedingen in supermarkten wel toegenomen. Prijzenacties door supermarkten, spelen hierbij een rol. Ook een verschuiving van horecabestedingen richting supermarkten speelt een rol. Ook uitgaven aan kledingverkoop en elektronica zijn toegenomen. Dit zijn bestedingscategorieën die consumenten in 2010 nog belangrijk vinden.

Omzet in de horeca
Het omzetvolume in de horeca (kern: dranken-, fastservice-, restaurant- en hotelsector; dus exclusief contractcatering en verblijfsrecreatie) is in 2010 met 3,5 afgenomen. Dit is 1,5%-punt gunstiger, dan door EIM in september 2010 ingeschat is. De tot nu toe bekende gunstige realisatiecijfers van het CBS in de tweede helft van 2010 maken dat de prognose voor 2010 bijgesteld is. Vooral bestedingen door de consument blijven achter. In perioden dat consumenten kritisch letten op hun bestedingen, wordt er sterker op de prijzen van goederen en diensten gelet. Op dit punt is de horeca in het nadeel. De prijsontwikkeling in de horeca zal in 2010 2,5% bedragen en overtreft daarmee de nationale inflatieontwikkeling. Hierdoor wordt de horeca relatief duurder. Dit heeft een (versterkt) negatieve invloed op de volumeontwikkeling van de omzet in de horeca.

Door het voorzichtige herstel van de Nederlandse economie in 2010, zijn de zakelijke bestedingen in de horeca nog flink onder druk blijven staan. Bedrijven blijven voorlopig nog kritisch naar hun horecabestedingen kijken. Dit geldt in het bijzonder voor de restaurantbestedingen. Het aantrekken van de internationale handel, betekent een toename van de internationale (handels-)contacten. Hoewel het Nederlandse bedrijfsleven kritisch blijft kijken naar haar zakelijke uitgaven in de horeca, mag verwacht worden dat de zakelijke bestedingen in 2011 iets zullen gaan toenemen. Voor met name de hotelsector is dit gunstig.

In 2011 zal het omzetvolume in de Nederlandse horeca (kern) met 0,25% licht toenemen. Dit is 0,5%-punt gunstiger dan door EIM in september ingeschat is. De zakelijke bestedingen zullen weer iets aantrekken, de consumentenbestedingen zullen echter nog onder druk blijven staan. In de periode 2012-2015 zal er een beperkt herstel zijn. De omzet (volume) zal dan gemiddeld jaarlijks met 0,75% toenemen.

Voor 2010 en 2011 wordt uitgegaan van een prijsontwikkeling in de horeca (kern) van 2,25%; voor 2010 een bijstelling van 0,25%-punt omhoog. Dit is in beide jaren circa 0,75%-punt hoger dan het inflatieniveau. In de jaren 2012-2015 wordt uitgegaan van een prijsontwikkeling in de horeca van 2,5% per jaar. In combinatie met bovengenoemde ontwikkeling van het omzetvolume, betekent dit dat de waardeontwikkeling van de omzet in 2010 en 2011 uitkomt op respectievelijk -1,5% en 2,5%, een opwaartse bijstelling van respectievelijk 1,5%-punt en 0,5%-punt. In de periode 2012-2015 komt de gemiddelde waardegroei van de omzet uit op 3,25% per jaar.

Onderscheiden naar subsectoren in de horeca (kern), zien de ontwikkelingen er als volgt uit per sector.

Hotels/pensions
Ongeveer de helft van de accommodatieaanbieders is voornamelijk gericht op de zakelijke markt. Deze bedrijven hebben de gevolgen van de economische recessie in alle hevigheid ondervonden. Ook ondervond de hotelsector de gevolgen van een terughoudende opstelling van consumenten. Om de bezettingsgraad toch op niveau te houden is in 2009 het prijsinstrument ingezet. Hoewel de economie weer iets aantrekt, is de zakelijke markt (2010) nog steeds terughoudend met het organiseren van conferenties en zakelijke besprekingen. In de tweede helft van 2010 is de zakelijke markt weer aangetrokken. Vooral consumenten plegen minder hotelboekingen door keuze voor andere bestedingsdoelen. Per saldo is in 2010 de omzet (volume) uiteindelijk niet verder gedaald en op een 'nul-groei' uitgekomen. Dit is een positieve bijstelling met 2,5%-punt ten opzichte van de september raming. In 2011 zal het omzetvolume met 1,75% toenemen, een positieve bijstelling met 0,75%-punt.
Voor de periode 2012-2015 wordt voor de hotels/pensions een gemiddelde omzet(volume)stijging van 1,75% per jaar voorzien.



Restaurants
Het restaurantbezoek is in 2010 sterk afgenomen. De negatieve gevolgen van de recessie op de zakelijke bestedingen worden in dit horecasegment nog sterk gevoeld. Het bedrijfsleven is, met een licht economisch herstel, nog terughoudend. De consument besteedt duidelijk minder aan buiten-de-deur-eten. Voor 2010 wordt uitgegaan van een omzetvolumedaling van 6,5%, ongewijzigd ten opzichte van september. In 2011 zal het omzetvolume in de restaurantsector weer iets toenemen, vooral als gevolg van licht aantrekkende zakelijke bestedingen, met 0,25%. In de daarop volgende jaren, 2012-2015, zal de omzet(volume) met gemiddeld 1,5% per jaar toenemen.



Fastservice/Cafetaria's
De traditionele snackbar komt steeds meer onder druk te staan, daartegenover nemen de formules in belang toe. Ook ijssalons en lunchrooms mogen zich in een goede belangstelling van de consument verheugen. Toch let de consument ook in deze sector op haar uitgaven. In de tweede helft van 2010 is weer een toename van het omzetvolume te zien. Per saldo daalt het omzetvolume in 2010 met 2%, een positieve bijstelling met 1,25%-punt ten opzichte van de september raming In 2011 zal de omzet(volume) met 1% toenemen (0,75%-punt hoger). In de daarop volgende jaren zullen de bestedingen in dit segment blijven toenemen met gemiddeld 1% per jaar. De gunstige cafetaria's/fastfood 2010 realisatiecijfers van het CBS zijn aanleiding geweest om de 2010-prognose bij te stellen.



Drankverstrekkende bedrijven/Cafés
De cafés hebben te maken met een jarenlange daling van het cafébezoek. De invoering van het rookverbod heeft de daling versterkt. Dit heeft geleid tot een versterkte afname van het aantal cafés. De omzet (volume) is in 2010 afgenomen met 4,5%. In 2011 zal de omzet(volume) verder dalen met 1,5%, dankzij een trendmatige daling van het cafébezoek. De gunstige CBS realisatiecijfers zijn aanleiding geweest tot bijstelling van de prognoses met respectievelijk 2,5%- en 1,5%-punt. Het opheffen van het rookverbod voor de bedrijven zonder personeel zal hier een bijdrage aan geleverd hebben. De prijsstijging bij de cafés zijn fors boven het gemiddelde in de horecasector. De sterke prijsstijging versterkt de dalende volumeontwikkeling van de omzet. Voor de periode 2012-2015 zal de omzet met gemiddeld 1,5% per jaar verder afnemen.



Kostenontwikkelingen in 2010 en 2011
Doordat de omzet al in 2009 sterk is afgenomen, hebben ondernemers al veel tijd gehad om hun kostenpeil hierop aan te passen. Bij veel ondernemers dalen de kosten echter minder snel dan de omzet, vooral als dat zich snel voltrekt. Het personeelsbestand kan in veel gevallen pas na verloop van tijd op de vraag afgestemd worden. De winst is daardoor bij de meeste segmenten in de horeca in 2009 zeer sterk gedaald. Door een verdere daling van de omzet, is de winst ook in 2010 gedaald. De winstdaling komt in 2010 uit 4,5%. Door de minder negatieve realisatiecijfers van het CBS is de winstontwikkeling met 1,5%-punt omhoog bijgesteld. Voor 2011 wordt een licht herstel met 3,25% voorzien, een opwaartse bijstelling van 0,75%-punt. Vooral volume neemt af.

Bron: Bedrijfschap Horeca en Catering, CBS en EIM.